O Zofii co Witoldem została

Dokładnie przed 80 laty, 14 maja 1933 roku w trakcie meczu lekkoatletycznego ŁKS Łódź – Zjednoczone Zofia Smętek, kaliszanka z urodzenia, wychowania i zamieszkania pobiła rekord Polski w rzucie oszczepem. Jej rekordowego wyniku próżno szukać w oficjalnych tabelach, bowiem sześć lat później Zosia przedzierzgnęła się w Witolda i poszła na wojnę, a jej sportowe osiągnięcia zostały wymazane z tabel, choć nie wszystkich.

Zapewne z tego powodu Smętek należy do najbardziej tajemniczych, czy może najmniej znanych postaci kaliskiego sportu. Próżno szukać jej (jego) nazwiska w jakichkolwiek regionalnych opracowaniach, a w ogólnopolskich źródłach Zofia występuje w roli łodzianki, a potem warszawianki. Tymczasem, przynajmniej broniąc barw ŁKS-u, mieszkała i trenowała w grodzie nad Prosną.

Niewiele o niej wiadomo. Na pewno rzucając oszczepem 36 metrów i 92 centymetry poprawiła najstarszy lekkoatletyczny, bo liczący pięć lat rekord Polski. Ów rok 1933 był zresztą najbardziej udany dla Smętkówny, bo w następnych miesiącach jeszcze dwukrotnie poprawiała rekordowy wynik, uzyskując ostatecznie 38,23 m. Warto wspomnieć, że w trakcie kolejnych zawodów, które odbyły się 22 października, panna Zofia rzuciła najdalej także lewą ręką, bijąc o ponad 2 metry rekord świata oburącz (!). To nie żart. Wówczas prowadzono także tego rodzaju klasyfikację. Do rekordowych sukcesów należy dodać złoty (1932) oraz trzy srebrne (1934-36) medale mistrzostw Polski. Od 1935 r. Smętek zdobywała mistrzowskie krążki dla Warszawianki.

Kaliszanka, jak na tamte czasy przystało, próbowała swoich sił także w innych dyscyplinach i to z sukcesami. W 1937 roku została pierwszą mistrzynią Polski w tenisie stołowym! W finale pokonała 2:1 Cichoniównę ze Świętochłowic, która uważana była za faworytkę imprezy. Jej sukcesu nie umniejsza fakt, że konkurencja nie była zbyt silna, a w związku z niskim poziomem sportowym Polski Związek Tenisa Stołowego nie posłał na mistrzostwa świata żadnej reprezentantki naszego kraju, choć wcześniej zakładano co najmniej jedno miejsce w ekipie dla mistrzyni.

Wcześniej, w czerwcu 1936 Zosia zajęła drugie miejsce w mistrzostwach Warszawy w biegu na 800 m, przegrywając jedynie z bezkonkurencyjną Jadwigą Nowacką.

Ze skąpych danych na jej temat wynika, że zmieniła płeć, stając się Witoldem. Ponoć Smętek nadal bronił barw Warszawianki, tyle że jako… piłkarz, choć mnie nie udało się znaleźć jego nazwiska w żadnym oficjalnym meczu futbolowym. Z końcem sierpnia 1939 r., jak na mężczyznę przystało, poszedł na wojnę.

Jego nazwisko nadal można znaleźć w tabelach lekkoatletycznych z adnotacją „anulowane po zmianie płci”. Tytułów mistrzowskich zarówno w oszczepie, jak i w ping-pongu, nigdy nie zakwestionowano.

PS 1.  Minęło parę dni od napisania tekstu i już wiem coś więcej na temat Zofii (Witolda). Urodziła się w 1910 r. w Kaliszu, a zmarł w 1983 r. w Warszawie, pracując w stolicy po wojnie jako przewodnik PTTK. Kaliski Klub Sportowy Zofia reprezentowała do 1930 r., a rok potem debiutowała w ŁKS-ie. Do wspomnianych wcześniej sukcesów trzeba dołożyć jeszcze brązowy medal mistrzostw Polski w sztafecie 4×200 m oraz mistrzostwo Polski w barwach ŁKS-u w… hazenie, czyli odmianie piłki ręcznej.

Operację zmiany płci przeszła w 1937 roku w szpitalu im. Dzieciątka Jezus.

PS 2. I nowy fakt z życia Smętkówny. W 1930 r. Kaliskie Towarzystwo Cyklistów zorganizowało pierwsze w historii miasta zawody kobiet, które oczywiście wygrała Zosia.

 

smetek1

Reklamy

6 Komentarzy

  1. Kilka osób pyta o szczegóły z życiorysu Smętka (Smętkówny), ale wszystkim powtarzam, że nic więcej nie wiem. Temat znam od niedawna, jak dotąd nie udało mi się znaleźć ŻADNEJ publikacji na ten temat. Poszperałem w starych gazetach kaliskich, łódzkich i Przeglądzie Sportowym i tyle. Znawcy kaliskiego sportu, słysząc nazwisko Smętek, pytają: Kto to?

  2. Henryk W. · · Odpowiedz

    No i co znawcy kaliskiego sportu?

  3. W dniu 26 sierpnia 1935 roku w Dreźnie (Niemcy) rozegrany został lekkoatletyczny międzypaństwowy mecz kobiet pomiędzy reprezentacjami Polski i Niemiec. Wygrała go reprezentacja Niemiec w stosunku 60,5 pkt. : 38,5 pkt. W zespole polskim wystąpiła kaliszanka Zofia Smętkówna, która w rzucie oszczepem zajęła czwarte miejsce, rzucając nim na odległość 28,92 m. Kisiel Jarosław

  4. W dniu 3 maja 1930 roku na kaliskim torze kolarskim zostały rozegrane zawody w kolarstwie torowym. Udział w nich wzięły Zofia Smętek oraz Szailówna lub Szallwóna. Był to pierwszy w Polsce występ pań w kolarstwie torowym a nawet określa się ze w Europie. W tym samym dniu Zofia Smętek startowała zawodach lekkoatletycznych w biegu na 60 m gdzie zajęła 3 miejsce. Były prawdopodobnie pierwsze rozegrane konkurencje lekkoatletyczne przeznaczone dla pań w Kaliszu. Informacje z „Gazety Kaliskiej”. Kisiel Jarosław

    1. Nie pamiętam dokładnie, czy coś było wcześniej, ale na pewno w 1929 r. na Stadionie Miejskim odbyły się zawody la – biegi i konkurencje rzutowe z udziałem kobiet.
      O kolarskich pisałem wyżej.

  5. Mam wyniki z 1928 r. i już rywalizowały kobiety i to w trójboju.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: